Zelfportret als een gebouw

Zelfportret als een gebouw

Vincent van Gogh gebruikte, net als Rembrandt van Rijn, zijn eigen gezicht als onderzoeksmateriaal in zijn schilderijen en tekeningen. Zo kon hij experimenteren met gebaren, gemoedstoestanden vorm, licht en schaduwen. In een brief aan zijn broer Theo schreef hij: ‘Ze…
De bomen van Giuseppe Penone

De bomen van Giuseppe Penone

Zelfs met een plattegrond en online navigatie is het nog zoeken naar de Otterlose beuk van de Italiaanse kunstenaar Giuseppe Penone (1947) in het beeldenbos van het Kröller-Müller Museum. Eigenlijk is het ook het mooist als je hem toevallig tegenkomt.…
Magdalena Abakanowicz – Wezens

Magdalena Abakanowicz – Wezens

Het begint in de duisternis. Het binnentreden in de wereld van Magdalena Abakanowicz gaat gepaard met een spectaculaire en soms beklemmende theatraliteit. Een metershoog schaars verlicht ovaalvormig kleed van dieprode geweven draden en touwen hangt op enkele tientallen centimeters van…
Thomas J Price en het alledaagse

Thomas J Price en het alledaagse

De ontmoeting met de jonge vrouw buiten het Centraal Station van Rotterdam is een bijzondere. De jonge vrouw is bijna vier meter hoog, gemaakt van zwart brons en je ziet haar in eerste instantie op haar rug als je het…
Ron Mueck – Stil leven

Ron Mueck – Stil leven

Op het gras van Museum Voorlinden, vlak voor de ingang, is een immense schedel te zien. Hij is van verre al duidelijk zichtbaar als je via het pad aan komt lopen langs de strak gemaaide grasvelden. Dead weight heet de…
Fernando Sánchez Castillo – Tank man

Fernando Sánchez Castillo – Tank man

Zijn hoofd staat iets gedraaid naar boven. Zijn ogen zijn gesloten en de lippen staan strak naar beneden. De jonge man van ergens in de twintig heeft een keurige zwarte broek aan en draagt een wit overhemd. In zijn handen…
Op het eerste gezicht – Cindy Sherman

Op het eerste gezicht – Cindy Sherman

"Ik heb eigenlijk een hekel aan het idee van selfies", zegt Cindy Sherman in een interview uit 2017 toen ze Instagram ontdekte als grote experimentele digitale zandbak. Mensen zagen haar eigenlijk al bijna vijftig jaar als de queen of selfies…
Op het eerste gezicht – Andere ogen

Op het eerste gezicht – Andere ogen

Wat de jonge islamitische studente na de verkiezingsoverwinning van de PVV aan de tafel van een talkshow zei raakte me. “Ik twijfelde of het aan mij lag, misschien praat je jezelf dat ook aan dacht ik”, zei ze met priemende…
Richard Long en het landschap

Richard Long en het landschap

Richard Long - Ascott circles (2005). Foto: Flickr.De wandelaars onder ons weten wat wandelen ‘met je doet’. Ik gebruik hier bewust een vage omschrijving want er zijn vele soorten wandelaars. Er zijn langzame mijmerende drentelaars, zwervende dolers, gedisciplineerde blokje-om-wandelaars of…
De weefgetouwen van Carlijn Kingma

De weefgetouwen van Carlijn Kingma

Grote verhalen, dat is waar Carlijn Kingma (1991) naar op zoek is. Haar werk bestaat uit grote fijnmazige gedetailleerde pentekeningen die met overtuigingskracht een poging wagen allerlei grote complexe thema’s van de mensheid te verbeelden. Daar waar de gemiddelde bezoeker…
Raquel van Haver – Gemeenschappen

Raquel van Haver – Gemeenschappen

De schilderijen van Raquel van Haver (1989) zijn een feest voor het oog. Je ogen glijden langs de vele mensen die figureren op haar metershoge in dikke massa geschilderde sculpturale tableaus. Donkere omlijningen geven nog meer reliëf aan de kleurrijke…
Dick Bruna en het alledaagse

Dick Bruna en het alledaagse

Vier jaar geleden, op 19 maart 2019, stond ik op het 24-oktoberplein in Utrecht stilzwijgend naar een enorme berg bloemen te kijken. Tussen de bloemen lagen stukken papier met hartverscheurende teksten. Op een elektronisch billboard naast het trottoir was op…
Johan van der Keuken – Beeldhonger

Johan van der Keuken – Beeldhonger

In de eerste beelden van De grote vakantie, een van de laatste films van fotograaf en filmer Johan van der Keuken, zien we close-ups van trillende koffiekopjes. Het ene kopje is in de andere gestapeld, hangend op het oortje. Iets…
Francis Alÿs – Spelend

Francis Alÿs – Spelend

Het jongetje dat in beeld verschijnt laat een autoband voortrollen door er met een stok hard tegen aan te slaan. Geconcentreerd blijft hij zijn blik op de autoband houden tot hij dichtbij komt en heel even recht de camera in…
De ruimte van Antony Gormley

De ruimte van Antony Gormley

Wanneer ik een patiëntenkamer binnen loop in het ziekenhuis waar ik werk is er altijd de gewaarwording dat ik in iemands ruimte stap en tegelijkertijd in niemands ruimte. Een ruimte die niet werkelijk van de patiënt is maar nomadisch wordt…
Anish Kapoor – Diep zwart

Anish Kapoor – Diep zwart

Anish Kapoor - 1000 Names (1982), pigment. hars, geel pigment, 60 x 60 x 40 cm. Collectie Museum Voorlinden Wassenaar.Museum De Pont in Tilburg herbergt een kleine ruimte waarin je ogen even moeten zoeken naar houvast. In de ruimte, ter…
Stephan Balkenhol – Er stil zijn

Stephan Balkenhol – Er stil zijn

Het alledaagse van wachten op een station kan soms iets vreemds hebben. Het is alsof je voor even verblijft in een soort niemandsland, een tussengebied. Je staat of zit en kijkt naar staande en zittende mensen. De meesten zwijgen en…
Guido van der Werve – Ergens naartoe

Guido van der Werve – Ergens naartoe

Guido van der Werve - Nummer acht - Everything is going to be alright (2007) 16 mm film naar HD video.Een dag dat je even niet mee wil draaien met de wereld. Onttrekken uit de stroom. Weg van de meningen, knellende…
In de wereld van Ai Weiwei

In de wereld van Ai Weiwei

Ai Weiwei - Bowl of pearls (2006) 100 x 100 x 43 cm. Collectie; Museum Voorlinden.De geest van de kunstenaar Ai Weiwei hing op 4 februari tijdens de opening van de Olympische winterspelen weer even boven het nationale stadion van…
Grayson Perry – Binnenwerelden

Grayson Perry – Binnenwerelden

In de gesprekken die ik met patiënten in het ziekenhuis heb over hun levensloop ontstaan er al vrij snel landschapsmetaforen. Als het leven op scherp komt te staan ontstaat er vaak een noodzaak tot heroriëntatie. Vragen die te maken hebben…
De pijnscore van Frida Kahlo

De pijnscore van Frida Kahlo

‘Kunt u een cijfer geven aan de pijn, tussen nul en tien?’ vraagt een verpleegkundige aan een patiënt waarmee ik in gesprek ben. De vrouw begint te vertellen wat ze zojuist al uitgebreid aan mij heeft verteld, namelijk dat de…
Marc Quinn – Ons bloed

Marc Quinn – Ons bloed

Wat betekent het om mens te zijn in deze wereld? Dat is al dertig jaar de centrale vraag die de Britse kunstenaar Marc Quinn (1964) in zijn werk stelt. Het startpunt van dit onderzoek begint bij zijn eigen bestaan. Het…
De handen van Louise Bourgeois

De handen van Louise Bourgeois

Handen. Ik moest eraan denken. In gesprekken met patiënten realiseerde ik mij een tijd geleden dat ik een deel van mijn mimiek kwijt ben geraakt. Achter het mondmasker is mijn flauwe glimlach of een ‘big smile’ lange tijd niet te…
Bruce Nauman – Existentiële bliksem

Bruce Nauman – Existentiële bliksem

Bij de ingang van de overzichtstentoonstelling van Bruce Nauman (1941) in het Stedelijk museum is een video-installatie te zien uit 1996 met twee ouderwetse beeldbuistelevisies boven elkaar. We zien twee paar handen die in een eindeloze loop zorgvuldig worden gewassen.…
Damien Hirst – Op leven en dood

Damien Hirst – Op leven en dood

Handen desinfecteren, mondkapje, spatbril, isolatieschort, handschoenen aan. Zo veel dagen. Zo veel materiaal. Wanneer ik dat aantrek in het ziekenhuis waar ik werk moet ik met enige regelmaat denken aan het werk van de Britse beeldend kunstenaar Damien Hirst (1965).…
Barbara Kruger – Tussen grote woorden

Barbara Kruger – Tussen grote woorden

Barbara Kruger - Untitled (Past, present, future) - 2010 - Collectie: Stedelijk museum AmsterdamWe leven in tijden van grote woorden en grote kwesties met diepe kloven en scherpe polen. Ongeacht welke positie je inneemt in het politieke of levensbeschouwelijke landschap leeft…
In de stilte van Morandi

In de stilte van Morandi

Giorgio Morandi - Natura morta. 1945-1955. Foto: Benjamin EstevesDe quarantaine die mij omhult drukt de woelingen van buiten steeds meer weg. De avondklok kondigt zich aan in de stilte. In de rommelige studeerkamer waar ik moet verblijven is alles teruggebracht…
Ron Mueck - Old woman in bed

Ron Mueck – Kleiner en groter dan het leven

We zien een oude vrouw, liggend onder een ouderwets opgemaakte wafeldeken met witte lakens. Ergens in het ziekenhuis is de eerste gedachte. Of een verpleeghuis. Old woman sleeping heet het werk van beeldend kunstenaar Ron Mueck (1960). Opgetrokken benen, bleke…
William Wegman – Being human

William Wegman – Being human

William Wegman - George (detail) - 1997 - polaroidIk hou niet van honden. Ik ben er vaak een beetje bang voor. Die angst is het gevolg van een daad van barmhartigheid. Mijn opa heeft ooit een Duitse herder onder zijn…
Helena van der Kraan – Intiem alledaags

Helena van der Kraan – Intiem alledaags

Helena van der Kraan - Berenportret.Het beginpunt van de omvangrijke serie teddyberen die Helena van der Kraan (1940-2020) in de afgelopen tijd fotografeerde ligt in haar vlucht uit Praag in 1968 na de opstand tegen het communistische regime. Met weinig…
Kara Walker

De silhouetten van Kara Walker

Kara Walker - National Archives Microfilm M999 Roll 34: Bureau of Refugees, Freedmen and Abandoned Lands: Six Miles from Springfield on the Franklin Road, 2009, muziek: Jason Moran. Film still uit de video-installatie, 13:22 minuten collectie De Pont Tilburg. Twee maanden geleden liep…
Marlene Dumas – Ontmoetingen

Marlene Dumas – Ontmoetingen

Marlene Dumas - Maar wie ik ben gaat niemand wat aan (1991), Olieverf op doek 36 delen, elk 60 x 50 cm, geïnstalleerd 370 x 310, collectie De Pont Tilburg.Toen ik als geestelijk verzorger in de GGZ werkte, zo’n tien jaar geleden,…
Antony Gormley – Denkend aan Holland

Antony Gormley – Denkend aan Holland

Nieuwe perspectieven over samenleven, economie, vrijhandel, consumeren, klimaat en reizen groeien tijdens de coronacrisis tot in de hemel. De verlangens en verwachtingen zijn wellicht groter dan de uitkomsten maar over veel inmiddels vanzelfsprekende aspecten van ons leven wordt opnieuw nagedacht.…
Even binnenkijken bij Vermeer en Giacometti

Even binnenkijken bij Vermeer en Giacometti

Nu een groot deel van de samenleving al een tijdje gedwongen is geweest zijn ‘binnen’ te onthullen in online vergaderingen, beeldbellen en consulten op afstand zijn onze leefruimtes plotseling ook een soort openbare ruimtes geworden. De betekenissen van onze binnenste…
Tracey Emin – ‘You forgot to kiss my soul’

Tracey Emin – ‘You forgot to kiss my soul’

Op het moment dat ik dit schrijf vaart er een cruiseschip de wereld rond met duizenden opvarenden aan boord. Ze zijn half maart vertrokken en sindsdien is er geen geval van besmetting met Covid-19 geconstateerd. Er is geen sprake van…
Fischli en Weiss – ‘Der lauf der dinge’

Fischli en Weiss – ‘Der lauf der dinge’

De snelle opeenvolging van reacties en effecten die het coronavirus op dit moment wereldwijd veroorzaakt op onze systemen, onze leefwerelden en het gemoed van mensen is ongekend en diepgaand. Het roept verbijstering, verbazing, fascinatie, angst en onzekerheid op. We beseffen…
Louise Bourgeois – Cellen

Louise Bourgeois – Cellen

‘Mijn gedachten bonken tegen de muren’ zei een patiënt tijdens een gesprek eens tegen mij: ‘dit is gewoon een gevangenis’. Ze was opgenomen met een gevaarlijke bacterie en had bij binnenkomst al griep onder de leden. Dat betekende voor haar…
Henk Visch – ‘One word leads to another’

Henk Visch – ‘One word leads to another’

Boven mijn bureau in het ziekenhuis waar ik als humanistisch geestelijk verzorger werk hangt een uitvergrote foto van een bronzen sculptuur van de Nederlandse kunstenaar Henk Visch (1950). De titel van het werk is ‘One word leads to another'. De sculptuur is…